Silla via da Vella e Vignogn tier il lag Davos Munts anflan ins numerusas tablas d’informaziun en connex culla historia, cultura, geologia, fauna e flora dalla Lumnezia. Sut il plaz da ballapei el vest da Vella san ins sepatertgar el temps d’avon 5'000 onns. Igl emprem tierm gi, che la Lumnezia seigi l’emprema ga stada civilisada 3'000 onns avon Christus. Da l’autra vart anflan ins ina gronda carta da panorama che cuntegn skizzas dils cuolms visavi. Silla senda da Vella a Vignon da biebein dus kilometers stattan varga 30 tiarms perdetga da schabetgs muentonts dalla historia lumneziana. En egl dattan oravontut la stgiradetgna dil sulegl dils 25 da december 1089 avon Christus, ch’ei vegnida scalprada en scaluttas a Pleif e Surcasti, il cumbat da 1352 a Porclas ni l’erecziun dil lag igl onn 1998. La distanza da quels tiarms corrispunda circa al spazi da temps che schai denter ils schabetgs.
Da tut auter caracter ein las tschun tablas d’informaziun ch’ein spartidas en treis parts e stattan en connex culla naschientscha geologica dalla val e paleisan davart flora e fauna da quella cuntrada. Inaga dapli vala: tgi che legia, sa dapli. Ni savevas Vus gia, ch’ei detti ellas Alps sin varga 1'300 meters sur mar caglias che maglian insects? Dil reminent, il salamandar da fiug posseda – buc sco quei ch’ins raquenta adina – negin venter che ha la colur da fiug, mobein dat en egl cun siu muster mellen-ners. La quaterpiertga alpina enconuschan ins tier nus muort siu oransch glischont sil venter. Dil reminent, ella Val Lumnezia ei il salamander alpin cun ina colur nera da casa. Quei che pertucca il svilup eis el in cass special: Suenter esser dus tochen treis onns en speronza, parturescha il salamander alpin dus salamanders pigns ch’ein sviluppai dil talité. Aschia ei il temps da svilup ell’aua, ch’ei buc senza prighels, negin tema pils pigns.
Davart il rustg dat ei era detg interessantas da raschunar. Duront metter ova piarda la femella biebein in tierz da sia peisa ed ei suenter ualti spossada e magra. Tgi che ha gust, da perscrutar quei che crescha, seruschna, serpegiescha u bein sgola, duei far diever dalla senda da natira e cultura. Ina senda, ina scolaziun, che meina gest tier il lag frestgentont – quei ella tradiziun dil turissem migeivel dalla Lumnezia.
In prospect da faldar gida
Per ch’il lungatg romontsch vegni buc alla cuorta, ein ils texts che sesanflan sillas tablas pintgas ch’informeschan davart schabetgs historics screts per romontsch. Viandontas e viandonts da lieunga tudestga anflan las translaziuns en in prospect pign che selai faldar. Quei cussegliader ed accumpignader pign cuntegn era ulteriuras indicaziuns en connex culla senda culturala. Da Vignon san ins era returnar a Vella enten traversar Degen. Duront quella spassegiada entaupan ins beinenqual objects sacrals. Ei vala la peina da visitar – sco il lag da Davos Munts – era quels.
Questiunari per scolars e gruppas
Treis fegls da lavur cun 22 damondas da multiple choice controlleschan schebein ins hagi era legiu endretg las tablas d’informaziun. Scolasts e menaders da camps che han interess san retrer quels questiunaris cun sligiaziuns sco era il prospect ch’ins sa faldar tier il biro da traffic a Vella.